Uzay yarışı → Kurbağa Kermit
Her sayıda beşli çağrışım isimli bir oyun oynuyoruz. Oyunun amacı, birbiriyle başlangıçta ilintisiz görünen iki kişi veya kavramı beş maddede buluşturmak. Bu sayıda uzay yarışından yola çıkarak Kurbağa Kermit’e ulaşıyoruz.
1986 uzay yarışı açısından hareketli bir yıl oldu. Amerikan uzay roketi Challenger’ın kalkış esnasında patlaması ile Sovyet Uzay İstasyonu Mir’in başarılı bir şekilde yörüngeye yerleşmesinin ardından kantarın kefesi Sovyetler lehine ağır basmaya başlamış gibi görünüyordu.
Sergei Krikalev 19 Mayıs 1991’de Mir Uzay İstasyonu’na gönderilen çok uluslu Soyuz TM-12 sefer gemisinin uçuş mühendisiydi. Diğer sefer üyeleri dünyaya dönerken, başarılı kozmonottan bir sonraki sefer olan Soyuz TM-13 için de istasyonda kalması istendi. Ülkedeki politik belirsizlik dolayısıyla sefer sürekli ertelendi ve ekim ayını buldu.
Krikalev’in henüz bilmediği ise uzayda kazanan Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin siyasi iktisatta kaybederek 26 Aralık 1991’de dağıldığını ilan etmesiyle, dünyaya dönüşünün iyice gecikeceğiydi. 25 Mart 1992’de döndüğü ülkenin adı artık resmen Kazakistan olmuştu. Bu süreçte uzayda kesintisiz 311 gün kalan ve geri döndüğünde ülkesini yerinde bulamayan Sergei’e espri olarak “Son Sovyet Vatandaşı” denir. Kozmonotun uzayda bu kadar süre kaldığını ilk duyduğumda epey şaşırmıştım.
Sovyetler Birliği’nin son başkanı Mihail Gorbaçov’un glasnost (açıklık) ve perestroyka (yeniden yapılanma) politikaları ülkeyi batıya açarken bir yandan da hızla ekonomik olarak zayıflamasına yol açıyor, bağlı cumhuriyetlerdeki milliyetçi duyguları da ateşliyordu.
Not: Gorbaçov demişken bence Youtube’un en eğlenceli kanallarından biri olan Epic Rap Battles of History’de Rusya’nın son 120 yıllık liderlik geçmişini esprili bir biçimde anlatan bu rap videosunu izlemenizi öneririm:
2011 tarihli The Muppets filminde Kurbağa Kermit’in ofisinde Ronald Reagan ve Mihail Gorbaçov’la çekilmiş bir fotoğrafını da görürüz.
Bu sayıda beşli çağrışımı şöyle yaptık:
Uzay yarışı → Sergei Krikalev → SSCB → Mihail Gorbaçov → Kurbağa Kermit
Siz de ilk ve son adımların arasında kendi istediğiniz gibi çağrışım yaparak yorumlarda paylaşabilirsiniz. Beşli çağrışım önerileriniz için abonelere açık olan sohbet bölümüne beklerim.