Yollara Düştük
1977 yılının 5 Kasım’ı hem sinemacılık hem de işçi hareketi açısından önemli bir olaya sahne oldu. Konjonktürü hatırlatacak olursak, Kanlı 1 Mayıs’ın üzerinden sadece 6 ay geçmiş. II. MC hükümetinin çıkardığı sansür yasası dolayısıyla çekilen her 50 filmden ancak 2’si gösterime girebiliyor. Sinema emekçileri hayatlarını idame ettirebilmek için başka işler bulmak zorunda kalıyor (Not: Reklam pastası bugünle karşılaştırılamayacak ölçüde küçük olduğu için günümüzde jönprömiye ve jöndam başrollerin ekonomik durumu abartılı düzeyde iyileşmiş olmasına rağmen, özellikle sette çalışanlar için durum üç aşağı beş yukarı aynı). Bu şartlarda usta edebiyatçı Vedat Türkali’nin de yönlendirmesiyle, sinema emekçileri üç gün süren büyük bir yürüyüş organize eder. Hedef İstanbul’dan yola çıkarak gündüzleri yürüyüş, geceleri otobüs yolculuğu ile İzmit ve Kızılcahamam üzerinden Anıtkabir’e gitmektir. Yürüyüşte kimler yoktur ki? Kameramanlardan ışıkçılara set işçileri. Figüranlar, kötü adamlar. Yazarlar sendikası. Safa Önal gibi Yeşilçam’ın en büyük senaristleri. Metin Erksan, Halit Refiğ, Atıf Yılmaz gibi efsanevi yönetmenler. Tarık Akan, Fatma Girik, Cüneyt Arkın, Fikret Hakan gibi starlar. O esnada Dila Hanım filmini çeken Türkan Şoray ve Kadir İnanır bile, yapımcıya ısrar ederek seti iptal ettirip Kızılcahamam’da kafileye katılırlar. Valiliği ikna edip Ankara’ya da girerler ve “Sansüre Hayır!” sloganını herkese duyururlar. Halkın sevdiği sanatçıların en önde yürümesi, sansüre karşı kamuoyu baskısı yaratır ve sansürü tamamen bitiremese de en azından 12 Eylül’e kadar denetimin bir miktar gevşemesinin yolu açılır. İşte bütün bunları, yıllar sonra çıkan görüntüler eşliğinde, 59 dakikada anlatan bir belgesel izlemek isterseniz, sizleri Deniz Yeşil’in yönettiği 2014 tarihli Yollara Düştük filmini MUBI’de izlemeye davet ederim. Önerilir.
