Haziran’da Ölmek Zor → Bisiklet
Her sayıda, birbiriyle başta ilgisiz görünen bir kavramdan diğerine beş maddede çağrışım yaparak ulaşma oyunu oynuyoruz. Bu hafta “Haziran’da Ölmek Zor” şiirinden yola çıkıp bisiklete varıyoruz. Siz de farklı yollarla ulaşmayı deneyebilirsiniz. Ayrıca, beşli çağrışım önerilerinizi yorum olarak bırakabilirsiniz.
Hasan Hüseyin Korkmazgil’in 1977 tarihli Haziran’da Ölmek Zor şiiri “Orhan Kemal’in güzel anısına” epigrafıyla başlar. Sevdiğim birkaç mısrası aşağıda:
…/ sokaksız kent
kentsiz ülke
kahkahanın yanıbaşı gözyaşı /…Türk edebiyatının en önemli romancılarından biri olan Orhan Kemal (Romanlarını takma ismiyle yayınlamıştır, ancak asıl adı Mehmet Raşit Öğütçü) 2 Haziran 1970’te hayata gözlerini yumdu.
Orhan Kemal, 1940-43 aralığında Bursa Cezaevi’nde Nâzım Hikmet’le koğuş arkadaşlığı eder (1965 tarihli “Nâzım Hikmet'le 3,5 Yıl” kitabında anılarını yazmıştı, okuyun). Hatta şiirde asıl cevherini bulamayan Kemal’i nesre cesaretlendiren de şairin ta kendisidir. İçeriden yazdığı mektuplarından birinde, torunları yerine koyduğu Orhan Kemal’in çocuklarından bahseden Nâzım’ın şu satırları gözleri doldurur:
Torunlarımı görmeyi nasıl istiyorum, tahmin edemezsin. Ne tuhaf şey, sevdiğim birçok insan var ki yüzlerini bile görmedim, seslerini bile duymadım. Kimisi ben onları görmeden doğdu, büyüdü, kimisi öldü.
Korkmazgil’in aynı şiirde özlemle andığı Nâzım Hikmet Ran da maalesef çok sevdiği memleketinden uzakta, 3 Haziran 1963’te ışıklara yürümüştü (Haziran öyle garip bir ay ki… 2 Haziran 1991’de de Ahmed Arif’i aramızdan almıştı).
3 Haziran aynı zamanda Birleşmiş Milletler tarafından Dünya Bisiklet Günü olarak ilan edildi ve 2018’den beri kutlanıyor. Modern bisikletin ilk prototipi 1817’de Alman orman mühendisi Karl Drais tarafından geliştirilmişti.
