Vichy Fransası → Merak
Her sayıda beşli çağrışım isimli bir oyun oynuyoruz. Oyunun amacı, birbiriyle başlangıçta ilintisiz görünen iki kişi veya kavramı beş maddede buluşturmak. Bu sayıda Vichy Fransası’ndan yola çıkarak merak kavramına ulaşıyoruz.
Fransız İhtilali’yle cumhuriyet ilan edildikten sonra Fransa, tekrar kurulan imparatorluklardan derebeylik düzenlerine, yine ve yeniden cumhuriyetlerin kurulmasına kadar süren uzun bir demokrasi yolculuğu geçirdi; daha da bitmiş sayılmaz. Nazi işgali altında Vichy kentinde kurulan bir çeşit Damat Ferit hükümeti olarak Vichy Fransası bunlara kötü bir örnek.
Fransa’nın kurtuluşu Normandiya Çıkarması sonrası Charles de Gaulle’ün komutayı ele alması ve iki yıl sonra ilan edilen Dördüncü Cumhuriyet ile gerçekleşti.
Tabii bu aralıkta gerçekleşen Cezayir Savaşı mevcut hükümetleri istikrarsız hale getirdi ve 1958’de ilan edilen Beşinci Cumhuriyet’le De Gaulle bu defa başkan olarak tekrar başa geçti. İktidarı altında aldığı aksiyonlardan biri 1966’da Fransa’yı NATO’nun entegre askeri komuta yapısından çıkarmak olacaktı. Ülkenin tekrar entegre komuta yapısına girmesi 2009’da Sarkozy hükümeti altında olacaktı.
Dilimizde bu askeri teşkilat ile karışan bir de deyim var. Söz dinlemez, laf anlamaz kişiler için kullanılan “Nato kafa nato mermer” deyimi, aslında Rumca’dan Türkçe’ye geçmiş “náto (işte o) kefalí (kafa) náto mármari (mermer)” sözünün birebir karşılığı.
Komşu coğrafyaya bizim de hediye ettiğimiz birçok güzel kelime var. Bence en güzeli Türkçe’deki merak kelimesinden alıntılanan Rumca meraki kelimesi. Bizde “bir şeyi yapmaya, anlamaya yönelik düşkünlük, heves” anlamına gelen sözcük, geçtiği dilde “bir işi sevgiyle ruhunu katarak yapmak” anlamını almıştır.
Bu sayıda beşli çağrışımı şöyle yaptık:
Vichy Fransası → Charles de Gaulle → Beşinci Cumhuriyet / Entegre askeri komuta → Nato kafa nato mermer / Diller arası geçen kelimeler → Meraki / Merak
Siz de ilk ve son adımların arasında kendi istediğiniz gibi çağrışım yaparak yorumlarda paylaşabilirsiniz. Beşli çağrışım önerileriniz için abonelere açık olan sohbet bölümüne beklerim.