Matematik Sabır Olayıdır
Artık yenileri basılmıyor ve tedavüldekiler dolaşıyor olsa da, bir yerlerden 2009 veya sonrasında çıkmış 10 liralık banknot bulun ve arkasına bakın. Ordinaryüs Prof. Dr. Cahit Arf’ı göreceksiniz. Ünlü Türk matematikçinin 1948’de teorisini ortaya attığı, daha sonra kendi ismiyle anılacak olan Arf halkaları, 1971’de Amerikalı matematikçi Joseph Lipman’ın genelleştirmesiyle Cahit Hoca’yı iyice tanınır yaptı. Cahit Arf, bütün yaşamını karmaşık yapıların belirli bir düzen içinde açıklanabilecek hale getirilmesiyle geçirdi. Arf şöyle diyor:
“Matematik esas olarak sabır olayıdır. Belleyerek değil, keşfederek anlamak gerekir."
Sözlerinde üç kavrama dikkat etmek gerek. Sabır, keşif ve anlamak. Cahit Hoca’nın soyadı olan Arf, tam da kendisine uygun biçimde, kelime kökeni olarak “bilmek, anlamak” anlamına geliyor zaten (İrfan sözcüğünden çağrışım yapsın). Noel’den veya yılbaşından önceki güne İngilizcede Eve deniyor, akşam manasına gelen Evening sözcüğüyle aynı köke ve anlama sahip. Bizde ise önemli günlerin bir gün öncesi için, Arf kökünden gelen Arife sözcüğü kullanılıyor. Hacıların ziyaret ettiği Arafat dağının ismi de sözcüğün manasına “buluşma” anlamını ekliyor. Arifelerden sonra hep bir bayram var dikkat ederseniz. Şimdi gelin bunları birleştirelim. Ufukta bir bayram varsa ne yapmak lazım? Ben söyleyeyim. Buluşmak. Sabretmek. Bilmeye, keşfetmeye, anlamaya çalışmak. İşin matematiği de tüm karmaşayı düzene çevirecek olan formül de bu temelden ibaret.
Artık doğrusal olmayan bir yapıda çalışmaya başlayan dünyamız, fikir ve eylemlerimizin sonucunu hemen göremediğimiz, iki kere ikinin bile dört etmeye nazlandığı bir yer. Ancak hayat devam ediyor. Siz göremeseniz de çocuklarınız görür belki, diye bir söz var ya. Büyük Türk şairi Nazım Hikmet Ran, “Nereden Gelip Nereye Gidiyoruz?” şiirinde şöyle güzelce anlatıyor:
Çocukların avuçlarında günlerimiz sıra bekler,
günlerimiz tohumlardır avuçlarında çocukların,
çocukların avuçlarında yeşerecekler.
Bayramınızı sevgiyle kutlarken, bu dünyayı sonraki nesillere güzel emanet etme yolunda size tatlı tatlı fısıldasın istediğim Kendimce Düşünceler haftalık bültenini okuduğunuz için teşekkür ederim. Hadi başlayalım.
Kendimce Düşünceler bültenine abone olmak ücretsiz. Yeni yazılardan haberdar olmak için hadi siz de gelin!