Bizden Önceki Dünya
Her bültende son okuduğum kitaplardan en beğendiğim için Goodreads’e yazdığım incelemeyi paylaşıyorum.
Karbon bazlı yaşam türlerinin yaşlarını yaklaşık olarak 50.000 yıl öncesine kadar ölçmekte kullanılan Karbon 14 metodunu ilk duyduğumda henüz çocuktum. Türkiye’de çıkmış açık ara en kaliteli çocuk dergisi olan Doğan Kardeş’te arkeolojiyi sevdirmeye çalışan bir yazıda okuduğumu hatırlıyorum. Yıllar sonraki geleceğe, bizim medeniyetimizin yerinde yeller estiği zamanlara bir kapsül göndermek için, teneke bir kutuya biraz bozuk para, naylon poşete sarılmış bir parça gazete küpürü ve fotoğraflar koyup toprağın altına gömmeyi de öneriyordu. Yeni Zelandalı, babadan arkeolog Thomas Higham’ın 2021 tarihli güncel eseri Bizden Önceki Dünya’yı okurken bunları düşündüm. Homo Sapiens olarak dünyadan gelip geçen ilk insan türü değiliz. Higham, odağı Afrika çıkışlı Sapiens’ten biraz uzağa çeviriyor. Avrasyalı Neandertalleri, Sibirya’daki Denisova mağarasından kemik örnekleri çıkan Denisova insanlarını, Endonzeya’da bulunan çok kısa boylu Homo Floresiensis veya namıdiğer Hobbitleri konu ediyor daha çok. İki ayak üstünde yürüyen ilk hominin türü olan Homo Erectus’un Sapiens öncesinde soyunun tükendiği bilgisini yanlışlıyor. 90.000 yıl önce Denisovalı bir baba ile Neandertal bir annenin melez yavrusu olarak dünyaya gelen 13 yaşındaki kız çocuğu Denny’yi tanıtıyor ve tüm bunları anlatırken arkeolojinin en modern DNA analiz ve radyokarbon tarihleme tekniklerinden bahsediyor. Bir parça kemikten bulabildikleri ayrıntılara şaşıyorsunuz. Arkeoloji dünyasında kemik örnekleri edinme yarışının zorluğuna da. Teknik açıklamalarını ilk anda anlamak biraz zor olsa da, konuya bütüncül ve insancıl bir bakış açısıyla yaklaşan çok iyi bir kitap. Tavsiye ediyorum.
