Haklı Çıkma Sanatı
Aydınlanma Çağı’nın hemen ardından gelen ancak eserleri bu dönemin akılcılığını ve iyimserliğini, irrasyonel bir irade temeliyle eleştiren Arthur Scopenhauer’in bu kitabı diğerlerine pek benzemiyor. Haklı Çıkma Sanatı veya Aristoteles’in tasnifi ile Eristik Diyalektik, tartışma sanatı olan diyalektik ile safsata yapma sanatı olan sofizmin arasında yer alan, yine Platon okulundan çıkma bir kavram. Yazar bu sanatın gerekliliğini her zamanki karamsar tavrıyla şöyle açıklıyor:
İnsan belli bir konuda objektif olarak haklıyken, izleyenlerin gözünde ve hatta bazen kendi gözünde de haksız kabul edilebilir. Bu durumda karşımdaki tartışmacı benim kanıtımı çürüttüğünde, aslında belki başka kanıtlar da olabileceği halde, savunduğum önerme çürütülmüş sayılmaktadır.
Scopenhauer’e göre insanlar tartışmaları safi dürüstlükle yapmaz, öyle olsaydı haklı çıkmak yerine beraberce objektif doğruyu bulmaya çalışırlardı. Kitap da böyle bir durumda hangi teknikleri kullanarak tartışmalarda haklı çıkarsınız, size karşı bu teknikler kullanılırsa nasıl cevap verirsiniz, bunları bayağı bayağı doğu felsefesi tarzı strategemler, diğer bir deyişle hilelerle aktarıyor. Giriş kısmı ağır olsa da, hilelerin anlatıldığı bölümler oldukça oyuncu ve zekâ ürünü. Bir oturuşta okunabilecek bir eser, felsefeyle ilgilenenler dışında bir de söz ve tartışma sanatlarına meraklı olanlara öneririm.
