Neksus : Taş Devri'nden Yapay Zekaya Bilgi Ağlarının Kısa Tarihi
2000’lerde bilim ve teknoloji üzerine okumayı seven insanlarda Tüfek, Mikrop ve Çelik’in vurucu etkisi neyse, 2010’larda da Sapiens’in etkisi aynıydı. Tarihçi Yuval Noah Harari’nin türümüzün tarihçesini yazmak gibi büyük bir göreve soyunduğu; anekdotları, ritüelleri, inançları ve doğru bilinen yanlışları anlatmaktaki becerisi, özellikle de bakış açısı değiştirme konusunun adeta bir pazarlamacı ustalığıyla altından kalkması sonucu eseri hem bir çoksatar hem de bir modern klasik oldu. Sapiens sonrasında açıkçası fütürizmle ilgili görüşlerini çok da merak etmediğimden, kişisel olarak Homo Deus’u okumayı tercih etmedim. Ancak elimizdeki kitap, yani Neksus, bu defa insanlığın değil bilgi ağlarının tarihçesinden yola çıkarak bugüne ve yarına bakmaya çalışıyor. Yani hem geleceğe göz kırpma dürtüsüne gem vurmuyor hem de zor konuları geçmiş zamanlar ve örnekler arasında dolaştırıp iyice tatlandırma, bayağı bayağı ballı şekerli yenilir yutulur yapma konusunda ustalık sergiliyor. Peki Harari ne anlatmak istiyor?
Bilgi üretme ve bu bilginin kaydedilmesi, paylaşılması alışkanlıklarında, geçmişten bugüne gelen türlü yöntemler arasında teknoloji farkları dışında majör bir değişiklik olmadığını göstermeye çalışıyor. Konuyu yine insandan uzağa koymuyor. Özellikle ulusların idarecileri ve dinlerin havarileri bağlamında, bilgi kaynağına en yakın olanların her zaman ağı kontrol etmeye çalıştığını, birey ve zümre arasındaki asıl çatışmanın burada olageldiğini ve artarak çoğalacağını anlatıyor. Bilgiyi en değerli doğal kaynaklarla eşdeğer tutuyor ve paylaştığımız bilginin bunu işleyip satanlar tarafından nasıl kompanse edilmesi, nasıl vergilendirilmesi gerektiğiyle ile ilgili önemli öneriler yapıyor. Kitabı yapay zekâ konusunda muhafazakâr bulanlar olacaktır. Bence değil. Objektif olduğunu söyleyebilirim. Harari, yapay sinir ağlarının babası sayılan Geoffrey Hinton gibi bilim insanlarının anlattığı riskleri anlayabiliyor ve verdiği örneklerle gözümüzün önünde görselleştirebiliyor. Bence ne erken ne de geç, tam çağının kitabı. Öneririm.
